Amsterdam Science Center NEMO

picSteun, sturing en inspiratie vanuit de omgeving zorgen ervoor dat kinderen worden uitgedaagd. Maar hoe zorg je als ouder dat deze nieuwsgierige houding wordt gestimuleerd? Dat was het doel van het Centrum voor Brein en Leren tijdens de edities van BreinPlein! op NEMO. Daar werd onderzocht welke invloed de opstelling van verschillende taken en spellen had op de houding, aandacht en concentratie van het kind.

Het gaat om een evaluatie van het gebruik van stimulerend bouwmateriaal in de praktijk. Daarbij worden kinderen met hun ouders uitgenodigd om aan de slag te gaan met BreinPlein! Deze reizende tentoonstelling stond in de zomer en kerstvakantie in het Research & Development lab van NEMO.

BreinPlein! is van oorsprong een onderwijsinnovatie die is ontwikkeld vanuit de neuropsychologie door het Centrum Brein & Leren van de Vrije Universiteit Amsterdam. Het bestaat uit puzzels, taken, bouwmateriaal en denk -opdrachten. BreinPlein! laat kinderen onderzoeken, uitproberen en exploreren waardoor belangrijke (neuro-) cognitieve vaardigheden worden gestimuleerd die belangrijk zijn bij schoolvakken, zoals rekenen en taal.

Bij de materialen zijn uitdagende instructies ontworpen. Kinderen leren eerst de basisvaardigheden voordat ze aan verdiepende opdrachten beginnen. Met eenvoudige opdrachten worden spelregels en technieken aangeleerd. Wanneer kinderen dit begrijpen, bieden de instructies mogelijkheid tot verdieping en meer uitdaging. De instructies maken kinderen nieuwsgierig, ze prikkelen hen om zelf logisch na te denken en creatief te zijn. Kinderen worden uitgedaagd maar zelfs studenten en ouders blijken met deze uitdagende instructies goed uit de weg te kunnen en gemotiveerd om met het materiaal bezig te gaan.

De hypothese van de wetenschappers werd bevestigd: de juiste steun, sturing en inspiratie vanuit de omgeving zorgen ervoor dat kinderen geconcentreerd met de puzzels en denk-stimulerende materialen aan de slag gaan. Kinderen zijn van zichzelf nieuwsgierig maar ouders zorgen voor nèt dat extra stapje, bijvoorbeeld door een suggestie te doen: ‘als je dit blok nu eens gebruikt in plaats van die andere?’ Ook open suggesties helpen: ‘grappig, dat meisje daar heeft de touwen aan de andere kant vastgeknoopt.’ Hierdoor kunnen ze zich langer concentreren en neemt de leermotivatie toe. Kennis van deze evaluaties gebruiken wij om instructies van BreinPlein verder aan te passen, zodat de nieuwsgierigheid, creativiteit en neurocognitieve vaardigheden van kinderen nog meer worden aangesproken.

In de praktijkevaluatie op NEMO bleek dat de verdeling van de materialen in de ruimte erg belangrijk was voor de concentratie van kinderen op een taak. Door de taken op de juiste plaats te plaatsen, werkten er minderen kinderen tegelijkertijd met dezelfde taak, werd er minder snel gewisseld van taak en bleven de kinderen langer en geconcentreerder aan het werk. Ook gebruikten ouders en kinderen vaker de instructies en kwamen zo tot verdieping. Een kind wat ijverig aan de slag ging met de werkboeken merkte nadat zij voor de tweede keer met de taak aan de slag ging op: ‘Hee, ik ben hier veel beter in geworden!’. Hierdoor werd het zelfvertrouwen van het kind gestimuleerd terwijl haar cognitieve vaardigheden waren verbeterd.

Met BreinPlein! is in de afgelopen jaren veel ervaring opgedaan op scholen en NEMO. De toepassingen van de materialen en bijpassende instructies zijn onderzocht, ontworpen en aangepast. Evaluaties van edities zoals op NEMO zijn belangrijk. Het biedt ons de mogelijkheid om leerkrachten en ouders te informeren over de steun, sturing en inspiratie die zij kunnen geven om hun kinderen nèt een stukje verder op weg te helpen. BreinPlein! heeft effect op de nieuwsgierige houding van het kind en op diens cognitieve en planningsvaardigheden. Maar ook is er een effect op de ouder. De materialen zijn namelijk eenvoudig online te verkrijgen en kunnen daarom op school, maar ook thuis worden gebruikt. En dat is natuurlijk wat wij als onderwijsontwikkelaars en onderzoekers graag zien!

Tekst | Jelle Jolles, Mathilde van Gerwen en Marleen van Tetering

Foto | Marcel Fraij / Hemelsteen.nl

Meer informatie: @jellejolles, jellejolles.nl