Artikelen in de category "Blog"

Een Elfje: elf stellingen over denk-creativiteit

150325Ideeen29TegenCreativiteit kopie 2Denken. Verbanden leggen. Met creatieve oplossingen komen. Ideeën krijgen die niemand nog gehad heeft, en dingen maken die verrassend zijn, nieuw zijn. Over denken en creativiteit wordt steeds meer gedacht en geschreven. Door wetenschappers, door ervaren praktijkmensen en door onbevangen jonge mensen die ondernemend zijn in denken en doen. Ik lees er graag over: verrassende vondsten en gedachten van anderen zijn ofwel leuk en stimulerend, ofwel heel erg bruikbaar ofwel allebei. En als ik iets vind dat mogelijk van waarde kan zijn voor anderen, dan twitter ik erover. En dan zet ik een URL erbij zodat ook anderen hetzelfde kunnen ervaren ‘Hee, dat is geinig!’ of  ‘Dat ga ik ook eens proberen!’.

Ik heb hierbij elf verwijzingen bij elkaar gezet, met de bijbehorende tweet. Die elf stellingen vormen samen een Elfje. Dit Elfje over denk-creativiteit is mijn eerste. Ik denk dat er nog meer elfjes zullen volgen …

  1. ‘Idea-killers’: 29 ideeën om NIET creatief te zijn in de klas
    Klik hier & tweet 25-03-2015
  2. Creativiteit & vernieuwend denken: het gaat om inhoud en ní­et om de vorm: een stevig artikel in De Correspondent
    Lees het artikel & tweet 23-02-2015
  3. Er zijn sterke verbanden tussen spelen, leren, sociale innovatie, vaardigheden (skills) en creativiteit (Mooi rapport van The Changemakers)
    Lees het artikel & tweet 04-04-2015
  4. Voor creativiteit blijkt ook het cerebellum essentieel te zijn. Daarom zijn naast denken en voorstellen ook ‘handelen’, ‘actie’ en ‘bewegen’ nodig!
    Lees het artikel & tweet 05-06-2015
  5. 20 tips voor activiteiten op gebied van wetenschap & techniek alsmede creativiteit. Met leuke denk-doe-vraag-maak-dingen
    Lees het artikel & tweet 09-06-2015
  6. Over denk-creativiteit, maken & doen op school, en hoe je speciale ruimten daarvoor kunt inrichten
    Lees het artikel & tweet 16-07-2015
  7. Divergent denken en creativiteit-in-het-dagelijks-leven hebben te maken met filteren en verwerken van zintuiglijke informatie
    Lees het artikel & tweet 07-03-2015
  8. Scholieren uit achterstandswijken ontwikkelen door Rubik’s Cube vaardigheden in redeneren, creativiteit en denken
    Lees het artikel & tweet 02-09-2014
  9. Tot welke soort creativiteit voelen we ons het meest aangetrokken?
    Lees het artikel & tweet 24-12-2014
  10. Genius Hour in de klas (over ideeën-creativiteit, over bedenken van nieuwe dingen en activiteiten): waardevolle ervaringen en tips
    Lees het artikel & tweet 31-01-2015
  11. De MAKE beweging met waardevolle tips en trucs rond bouwen & maken, creativiteit, nieuwsgierigheid
    Lees het artikel & tweet 15-09-2014

Onderwijs, hersenen en cognitie: de kloof overbrugd?

Op 31 augustus verscheen op Didactief Online mijn webartikel Onderwijs, hersenen en cognitie: de kloof overbrugd? Het is nu als artikel opgemaakt en iets uitgebreid, en hieronder te downloaden. In het artikel beschrijf ik de voortgang die in tien jaar tijd is geboekt op dit fascinerende domein. Ook het rapport ‘Leer het brein kennen’ uit 2005 en het rapport ‘Brain Lessons’ uit 2006 zijn nu op deze site digitaal beschikbaar.

In mijn webartikel worden elf Breinfeiten genoemd die potentie hebben voor leren en voor het onderwijs. Er zijn al diverse bruggen geslagen over de heftig kolkende rivier die het heuvelende domein van het onderwijs scheidt van de hersen- en cognitieve wetenschappen. Maar in de implementatie naar de praktijk is juist verrasssend weinig voortgang geboekt. Dat komt vooral omdat er een grote spraakverwarring is over de wetenschappelijke kennis die we nu bezitten en over de betekenis daarvan.

Wat moet er vanaf nu gebeuren, ook in verband met de plannen voor onderwijshervormingen en Onderwijs2032? Er moet intensief worden ingezet op uitwisseling en dialoog. Het onderwijs is namelijk níet van de onderwijskundige, het is níet van de leerkracht, en het is níet van de gedrags- of hersenwetenschapper. Maar iedere discipline brengt unieke kennis en inzichten in. Ze zullen het dus samen moeten doen. Daarom moet worden geïnvesteerd in een benadering die zich richt op het lerende individu en diens vaardigheid om zich te ontplooien in een veranderende wereld. Dat individu moet worden beschouwd vanuit diverse dimensies. Ieder kind, en iedere jeugdige moet kennis verwerven, ook en vooral buiten de context van school. Zij moeten veel en brede ervaringen opdoen, nieuwsgierig en ondernemend zijn. En er moet aandacht zijn voor cognitieve én non-cognitieve functies, en voor de belangrijke rol die de omgeving daarin speelt.

Leerkracht én ouder zijn motor van de talentontwikkeling.

Jolles, J. (2015). Onderwijs, hersenen en cognitie. De kloof overbrugd? Didactief Online, webartikel 31 aug 2015. http://didactiefonline.nl/41-nieuws/12481-onderwijs-hersenen-en-cognitie-de-kloof-overbrugd. Download het rapport

Jolles, J., Groot, R. d., Benthem, J. v., Dekkers, H., Gloppert, C. d., Uijlings, H., & A. Wolff-Albers (2005). Leer het brein kennen. Over een ‘New Learning Science’ op het kruispunt van neurowetenschap, cognitiewetenschap en onderwijswetenschap. Den Haag: NWO. ISBN 90-77875-04-2. Download het rapport

Jolles, J., R. de Groot, J. van Benthem, H. Dekkers, C. de Glopper, H. Uijlings and A. Wolff-Albers (2006). Brain Lessons. A contribution to the international debate on Brain, Learning & Education. Neuropsych Publishers Maastricht, ISBN: 90-75579-32-2 Download het rapport 

Leerkrachtpercepties voorspellen de leesmotivatie van meisjes, maar niet van jongens

Bij het leren lezen gaat het niet alleen om de leesvaardigheid. Ook de leesmotivatie en het plezier in lezen zijn erg belangrijk. Hetzelfde geldt voor de indruk die de leerkracht heeft van de leerling. In het augustusnummer van Reading Psychology verscheen ons artikel ‘Teacher perceptions affect boys’ and girls’ reading motivation differently’. De leerkracht kan wat doen aan die leesmotivatie van de leerling.

Boerma, I.E., Mol, S.E. & Jolles, J. (2015). Teacher perceptions affect boys’ and girls’ reading motivation differently. Reading Psychology, 33, 1-23 (pp 1521-0685 online). Het artikel is te vinden op: http://www.tandfonline.com/loi/urpy20 of download hier de abstract tekst

Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met: Inouk Boerma: i.e.boerma@vu.nl

Schermafbeelding 2015-08-21 om 13.55.48(Inouk Boerma, Suzanne Mol & Jelle Jolles, 21 aug 2015). Het beeld dat de leerkracht heeft van de leerling kan een belangrijke invloed hebben op diens motivatie. In dit onderzoek gaat het om de leesvaardigheid en de leesmotivatie van basisschoolleerlingen (groep 7 en 8). De indruk die de leerkracht heeft van de leerling blijkt invloed te hebben op de leesmotivatie van meisjes, maar niet van jongens. Dit onderzoek benadrukt het belang van de ‘motiverende en inspirerende’ rol van de leerkracht.

Dat leerkrachtpercepties een belangrijke invloed kunnen hebben op schools presteren van kinderen is bekend. Het beroemdste voorbeeld is misschien wel de Pygmalionstudie van Rosenthal en Jacobson uit 1968. Dat onderzoek toonde aan dat kinderen van wie de leerkracht dacht dat zij intelligenter waren, later ook daadwerkelijk hoger scoorden op een IQ-test. Leerkrachtpercepties kunnen echter ook de motivatie van kinderen beïnvloeden: ten positieve en ten negatieve.

>> Lees het hele artikel

Hoe kun je technologie inzetten om je studieresultaten te verbeteren?

Hoe kun je technologie inzetten om je studieresultaten te verbeteren? Wij schreven daarover een column en geven elf handige apps voor de student van vandaag. Lees snel verder of download hier het artikel.

11 aug 2015, Judith Keizer & Jelle Jolles
Centrum Brein & Leren, VU Amsterdam
j.jolles@vu.nl

Elf handige apps voor de student van vandaag

Regelmatig verschijnen er handige lijsten met educatieve apps voor studenten, zoals op onderwijssites als http://www.teachthought.com/ of http://www.edutopia.org. In het Nederlands zijn deze lijsten wat zeldzamer en meestal zijn ze op een jongere doelgroep gericht: leerlingen op de middelbare school. Door deze lijsten de combineren en te vergelijken, heeft het centrum Brein en Leren een lijst gemaakt met apps voor studenten die kunnen helpen met het verbeteren van hun studieresultaten. Er zijn apps opgenomen die kunnen helpen met praktische zaken zoals bijvoorbeeld het plannen en prioriteren. Deze apps worden ook wel ‘productiviteit-apps’ genoemd. Anderen helpen vooral om de non-cognitieve functies, het gedrag en sociaal-emotionele factoren te veranderen. Een dergelijke verandering kan indirect sterk bijdragen aan betere studieresultaten. Bij de geselecteerde apps is er tijdens de vergelijkingen gekeken of ze zowel voor Android als IOS te verkrijgen zijn en of ze wel of niet gratis zijn.

>> Lees het hele artikel

BreinPlein! staat op NEMO!

logo breinplein

In juli en augustus komt BreinPlein! op NEMO! Hier volgt een korte beschrijving over wat BreinPlein! is en waarom het interessant is voor kinderen en hun ouders.

Lukt het je kind om een 3D-puzzel op te lossen? Een toren te bouwen van bamboestokken? Of een van de andere uitdagende taken op te lossen? Het Centrum Brein & Leren daagt uit! Deze zomer staan wij op NEMO met BreinPlein! Kom met je kind een kijkje nemen, ga aan het werk met uitdagende denk-opdrachten en laat je inspireren.

Wat is BreinPlein? Deze zomer staat BreinPlein! op NEMO! Het gaat om puzzels, taken, bouwmateriaal en denk-opdrachten voor kinderen en jeugdigen. BreinPlein! is gemaakt door het Centrum Brein & Leren van de VU in Amsterdam in het kader van het programma Talentenkracht. Doel is om het kind uit te dagen en het te laten oefenen met ruimtelijk materiaal en met taken waarbij je moet denken en logisch redeneren. Daarbij stimuleert het de nieuwsgierigheid en de verwondering. BreinPlein! laat onderzoeken, proberen en exploreren. Het kind wordt geïnspireerd en enthousiast en gaat onderzoekende vragen stellen en proberen om die te beantwoorden: ‘Wow, moet je zien!’, ‘Hè? Hoe zit dat?’ en ‘Wat is het eigenlijk en hoe heet het?’.

 Vaardigheden, hoezo? Vaardigheden in het denken, probleem oplossen en redeneren zijn belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Maar dat geldt ook voor nieuwsgierigheid en creativiteit. En ook moeten kinderen vaardig worden in het waarnemen, het analyseren van mogelijke oplossingen en concentreren. Allemaal zijn ze belangrijk om goed te presteren op schoolvakken zoals taal en rekenen. En om te ervaren: ‘Leren hoe iets werkt kan best cool zijn…!’. De materialen op BreinPlein! zijn uitgezocht om de ontwikkeling van al deze vaardigheden te stimuleren. Het materiaal daagt kinderen uit om gericht te kijken en oplossingen te zoeken. Ze moeten zich voorstellen hoe ze een ruimtelijk probleem oplossen. Ze moeten plannen en logisch nadenken. En dan moeten ze de oplossing uitvoeren: ze moeten handelen. Met deze materialen is door het Centrum Brein & Leren al twee jaar op scholen gewerkt, en ook op NEMO. Kinderen vinden het leuk om ermee te werken: ‘Hee, dit is net zo leuk als spelen!’

Wetenschap en techniek. Veel spelmateriaal voor ontwikkeling van vaardigheden op het gebied van wetenschap & techniek is niet erg aantrekkelijk voor schoolkinderen en jeugdigen. Het materiaal is niet interessant genoeg; of het is te makkelijk of te moeilijk. Of het doet beroep op kennis of interesses die veel kinderen nog niet bezitten. Daarom kunnen kinderen er snel op uitgekeken raken. BreinPlein! brengt nieuw spel- en leermateriaal, maar ook geeft het nieuwe instructies bij methoden die al langer bestaan. Dan gaat het dus om bestaand materiaal dat in een nieuw jasje is gestoken. Of materiaal dat door nieuwe instructies interessanter is geworden.

Ouders en leerkrachten. Het project BreinPlein! hoopt ouders en leerkrachten te inspireren hoe je thuis (en op school) de kinderen nog verder kunt stimuleren. Kinderen zijn van zichzelf nieuwsgierig. Deze nieuwsgierigheid wordt extra geprikkeld door steun, sturing & inspiratie. Die zorgt ervoor dat kinderen nèt dat stapje verder komen. De ouder, maar heel vaak ook een ouder broertje of zusje of het buurkind is erg belangrijk om ‘de route te wijzen’. Dat betekent natuurlijk niet dat je alles moet voordoen! Maar je geeft inspiratie over mogelijke oplossingen. Dan wordt het kind gestimuleerd en komt veel verder. Ook voorkomt het dat kinderen afhaken omdat het niet goed, of niet snel genoeg lukt.

De materialen op het BreinPlein! zijn eenvoudig te verkrijgen via het internet. Nog meer tips en informatie vind je op BreinPlein! op NEMO: 22, 23, 24, 29, 30, 31 juli en 17, 18, 19, 20, 22, 25, 26 en 27 augustus tussen 10:30 uur en 16:30 uur.

Lees ook onze eerdere post over BreinPlein! en nieuwsgierigheid. Klik hier

Nadere informatie:
Marleen van Tetering, m.a.j.van.tetering@vu.nl
Jelle Jolles, j.jolles@vu.nl

 

Stimuleren van causaal redeneren bij kleuters: Samen verhalen vertellen

Kunnen kleuters causaal redeneren? Je kunt ze leren om verhalen te vertellen. En dat stimuleert het causaal redeneren. Lees deze bijdrage van dr Helen Reed naar aanleiding van haar artikelen in het Journal of Research in Childhood Education en in De Wereld van het Jonge Kind: 

Schermafbeelding 2015-06-29 om 21.09.10Oorzaak-gevolg relaties zijn van groot belang voor rekenen en wiskunde: wat je doet met één variabele heeft gevolgen voor een andere variabele. Jonge kinderen leren oorzaak-gevolg relaties te doorgronden (zogenaamd ‘causaal redeneren’) onder andere door verhalen te vertellen over wat ze dagelijks meemaken. Dit kun je ook stimuleren door ze verhalen te laten vertellen over wat ze in plaatjes zien, en ze dat samen in kleine groepjes te laten doen. In dit onderzoek kregen kleine groepjes kleuters de vrije hand om samen verhalen te vertellen aan de hand van plaatjes uit prentenboeken. De mate waarin het causaal redeneren verbeterde bleek gerelateerd aan de manier waarop de kinderen in hun groepjes onderling praatten. De minste vooruitgang werd gezien wanneer kinderen bleven steken in oppervlakkige en eenvoudige opmerkingen over de plaatjes, terwijl de meeste vooruitgang werd geboekt wanneer kinderen elkaar uitdaagden, gedetailleerde observaties maakten en verklaringen zochten voor wat ze in de plaatjes zagen. Als leerkrachten de juiste omstandigheden scheppen en de juiste prentenboeken inzetten, kunnen ze op deze wijze kleuters helpen om hun causaal redeneren te verbeteren (dr Helen Reed, juni 2015). Download de pdf’s:

Helen Reed en Lydia Flores Gonzalez-Kes. (2015, May). Stimuleren van causaal redeneren bij kleuters: Samen verhalen vertellen. De Wereld van het Jonge Kind, 42(9), 4-7. Download pdf: 150526ReedWereldJongkindVerhalenVertellen

Reed, H. C., Hurks, P. P. M., Kirschner, P. A., & Jolles, J. (2015). Preschoolers’ causal reasoning during shared picture book storytelling: A cross-case comparison descriptive study. Journal of Research in Childhood Education, 29(3), 367-389. doi: 10.1080/02568543.2015.1042126. Download pdf: 150624ReedArtikelJRCE kopie

BreinPlein! op de basisschool: over nieuwsgierigheid en W&T

Didactief afbeeldEen nieuwsgierige houding is van essentieel belang voor de ontplooiing van kinderen en hun talenten op het gebied van wetenschap, techniek en bèta vaardigheden. Hoe stimuleer je nieuwsgierigheid? Kunnen materialen en lesmethoden hierbij helpen? Jazeker! Het landelijke Talentenkracht programma werkt hieraan. Op 10 juni kwam een special over dat programma uit in het blad Didactief. Zes TK-centra schrijven over hun aanpak en de toepassing in het primair onderwijs.

150416BreinPleinLogokleinHet Talentenkracht centrum van de VU heeft het onderwijsinnovatieprogramma BreinPlein opgezet. Daarbinnen wordt neurocognitief speel- en leermateriaal ontwikkeld met gerichte instructies voor gebruik in de les. Dit materiaal is ook in de praktijk beproefd, en het artikel in de Didactief special beschrijft de ervaringen op twee scholen vanuit de invalshoek van twee schoolleiders. De leerlingen maken ruimtelijke constructies, ze leren zich te concentreren, ze leren probleemoplossen en krijgen denk-vaardigheden. Werken met de materialen blijkt de natuurlijke nieuwsgierigheid te stimuleren en kinderen vinden het leuk: “Juf, dit is net zo leuk als spelen!” Deze vaardigheden vormen een basis voor een wetenschappelijke attitude en voor leermotivatie op gebied van w&t maar ook breder.

In dit artikel van Jelle Jolles en Marleen van Tetering bespreken twee schoolleiders het belang van nieuwsgierigheid en W&T in het basisonderwijs en er worden voorbeelden gegeven over hoe deze vaardigheden gestimuleerd kunnen worden.

Jelle Jolles & Marleen van Tetering, Wow! Wat is het? Hoe werkt het? Nieuwsgierigheid must voor wetenschappelijke houding, Didactief Special, juni 2015 p.10-11. Lees artikel

Verhalen & verbeelden en het traject De Schoolschrijver

??????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????Hoe stimuleer je het verhalen vertellen, verwonderen en verbeelden bij kinderen? En waarom is dat nodig? Het Centrum Brein & Leren (Vrije Universiteit Amsterdam) evalueerde het traject De Schoolschrijver, waarin kinderboekenschrijvers in het hart van het primair onderwijs staan om kinderen enthousiast te maken voor verhalen, lezen en schrijven. Op 26 mei 2015 werden de resultaten gepresenteerd middels een publieksbrochure en een onderzoeksrapport. Deze zijn te downloaden via deze website.
In het voorjaar van 2014 deden vijf basisscholen in Amsterdam mee aan deze evaluatie. Het onderzoeksrapport geeft een uitgebreide analyse van de ervaringen van leerlingen, leerkrachten en schrijvers met dit traject. Op grond hiervan zijn aanbevelingen geformuleerd. Daarin gaat het over creatief denken en schrijven, over voorlezen, en over wat school, leerkrachten en ouders kunnen doen om de taal- en schrijfvaardigheden en de fantasie te stimuleren. De publieksbrochure geeft een verkorte versie van de resultaten en aanbevelingen.

Het rapport beschrijft de doelen, opzet en aanpak, de resultaten van het onderzoek, en de ervaringen van leerlingen, leerkrachten en schrijvers met dit traject 150601SchoolSchrijverRappDeltaV3
Een verkorte versie van de resultaten en aanbevelingen is te lezen in onze brochure: 150521BrochureSchoolSchrijver

Suzanne Mol, Inouk Boerma, Sanne Dekker & Jelle Jolles. Verhalen vertellen, verwonderen en verbeelden met De Schoolschrijver.
Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam, Mei 2015
Uitgever: Neuropsych Publishers, ISBN/EAN: 978-90-75579-70-3

 

 

Eerdere artikelen Latere artikelen