Vorige maand publiceerde Scientific American een inspirerend betoog over Wetenschap & Techniek in relatie tot vrouwelijke studenten met een bèta talent. Het is geschreven door Anna Kuchment, klik hier voor het originele artikel. Hieronder staat het artikel ingekort en vertaald naar het Nederlands en enigszins bewerkt.

Ik vind het een belangrijk artikel. Het gaat eigenlijk over ons denken en onze verbeelding en de wijze waarop deze gestimuleerd kunnen worden. Deze zijn net als nieuwsgierigheid en verwondering uiterst belangrijk voor wetenschap en creativiteit. ‘Verhalen’ kunnen helpen om juist meisjes te inspireren voor ontplooiing op gebied van bèta, zoals Anna Kuchment stelt. Inderdaad: meisjes hebben hierin evenveel potenties als jongens, en we moeten als samenleving zorgen dat ook meisjes zich ontplooien in bèta-vaardigheden. Maar het stimuleren van bètatalent alsmede het denken en de verbeelding door middel van verhalen is iets wat waardevol is voor meisjes én voor jongens: in te zetten op school én in het hoger onderwijs. Talentenkracht!

Jelle Jolles  

(Anna Kuchment, Scientific American april 2013). Ondanks excellerende resultaten in de exacte vakken op de middelbare school, kiezen veruit de meeste meisjes die in meerdere disciplines hoog scoren na het eindexamen toch voor een alfa of gamma studie. Hoe kun je deze excellente vrouwelijke leerlingen inspireren om voor hun exacte talent te kiezen i.p.v. voor hun talige talenten? Het antwoord zou wel eens kunnen liggen bij de verhalenverteller.

De afgelopen jaren gaan wetenschappers meer dan in het verleden de dialoog aan met de samenleving. Er wordt ook meer erkend dat wetenschap en verhalen met elkaar verweven zijn. Desondanks maken studenten helaas toch nog voornamelijk kennis met wetenschap via saaie tekstboeken en lessen vol feiten omdat de huidige standaarden dit nu eenmaal voorschrijven aan docenten die al onder tijdsdruk staan om de lesstof over te brengen op de leerlingen en studenten.

Hoeveel techniekdocenten nemen een roman als Player Piano van Kurt Vonnegut op in hun lesprogramma (een fictief verhaal over de sociale gevolgen van een compleet geautomatiseerde samenleving)? Hoeveel wiskundedocenten bestuderen in hun les de complexiteit van Escher’s kunstwerken? Is er een bèta docent die de poëtische observaties van Dr. David George Haskell in de klas voorleest? Welke biologieleraar heeft het verhaal van de HeLa cellen al in de klas verteld? Dit soort voorbeelden zou in alle curricula van bèta vakken omschreven moeten staan! Leerkrachten moeten ruimte krijgen om studenten te laten zien hoe de verschillende disciplines kunnen samenvallen in één coherent wereldbeeld. Het element van verhalen vertellen bij exacte wetenschap kan hier waarschijnlijk enorm bij helpen.

Denk aan een doorsnee biologieles op de middelbare school. Alleen al over de laatste ontwikkelingen in de celbiologie kun je een compleet boek vullen. Zodra een boek van de drukker komt, is die eigenlijk alweer gedateerd. Je zou je als docent dus eigenlijk minder hoeven richten op de pure feiten over celbiologie en meer op de verhalen er omheen en de leerlingen leren om als een bioloog te denken. Leer ze om kritisch te denken over (exacte) wetenschap en technologie. In de biologieles kun je hierbij denken aan het behandelen van het boek Het onsterfelijke leven van Henrietta Lacks van Rebecca Skloot, een waargebeurd verhaal over een arme zwarte boerin wiens cellen (die zonder haar toestemming afgenomen waren) een van de meest belangrijke elementen in de geneeskunde zijn geworden.

De geschiedenis zit vol met voorbeelden van zogenoemde polymaths, grote denkers die excelleren in verschillende disciplines. Denk aan Leonardo da Vinci, Michelangelo, Galileo Galilei. Maar vlak Hypatia, Maria Gaetana Agnesi of Hildegard von Bingen niet uit! Voor niemand van deze figuren was kunst ondergeschikt aan hun wiskundige passies. Sterker nog, zij omarmden kunst en wetenschap als gelijke, elkaar versterkende elementen. Als docenten nu eens over exacte wetenschap en techniek zouden onderwijzen door de bril van het verhaal, dan zouden veel meer van deze getalenteerde vrouwen gegrepen worden door deze prachtvakken. Het werkt zeker beter dan een roze microscoop…

Tekst: Lydia Flores 

Binnen iedere opleiding, of dit nu het reguliere onderwijs, een muziek- of een sportopleiding betreft, zou het kind de basis moeten zijn. Het kind met al zijn of haar functies, interesses en vaardigheden. Het kind in zijn of haar sociale context; de remmende factoren en de stimulerende factoren. Het zou moeten gaan over de persoonlijke groei van het kind en wij moeten als ouders, docenten en coaches de voorwaarden creëren waarbinnen dit kind zich optimaal kan ontwikkelen.

De coach, en in dit voorbeeld de voetbalcoach kan op zijn manier de jeugd steunen, sturen en inspireren om hen op het voetbalveld tot bloei te laten komen. Ook hierbij draait het allemaal om nieuwsgierigheid, verwondering, het ontplooien van talent, dialoog en communicatie. Je kunt als trainer een spelvorm ontwerpen die stimulerend is voor kinderen, door je niet alleen te richten op zaken die puur over balbeheersing en voetbal gaan, maar door het breder te maken: betrek communicatie, lichamelijke ontwikkeling, ruimtelijke oriëntatie en “lekker spelen” er ook bij.

In het artikel dat in De Jeugdvoetbaltrainer van april 2013 is verschenen, staan concrete tips voor de trainer om zijn spelvorm prikkelend te laten zijn. Ze zijn gebaseerd op fundamentele inzichten uit wetenschappelijk onderzoek naar neuropsychologische processen van het brein. Als het kind door een dergelijke spelvorm gemotiveerd raakt, zal de kans groter zijn dat het voetbaltalent zich ontplooit. Het artikel is geschreven door Mirelle van Rijbroek en Annemarie van der Eem gebaseerd op een interview met prof. Jelle Jolles. Lees artikel

Om hierover op de website van De Voetbaltrainer te lezen, klik hier

In het Parool vertelt prof. Jelle Jolles over inhoudelijke veranderingen in het onderwijs en de rol van de leerkracht en docent. Met als uitgangspunt dat kinderen beter gaan presteren en elk talent zich optimaal ontwikkelt. Jolles is neuropsycholoog, hoogleraar hersenen gedrag en educatie en directeur van het VU-onderzoeksinstituut LEARN! en het centrum Brein en Leren.

Uit het interview:
“Ik zou willen dat in het onderwijs veel meer aandacht komt voor persoonlijke groei: leren leren, zelfevaluatie, leren denken. Laat kinderen zaken zelf onderzoeken, prikkel de nieuwsgierigheid. En als ze het zelf niet meer weten, kunnen ze klasgenoten erbij halen, een vriend of de juf. Dat is eigenlijk de kern van het studiehuis of ‘het nieuwe leren’. Maar dergelijk onderwijs vereist wel een sturende, inspirerende en steunende docent. De pedagogisch en inhoudelijk bekwame docent moet een veel grotere rol krijgen.”

Klik hier voor het interview de bijlage PS Kind van het Parool van 19 mei 2011.

3 mei 2011 21:25 uur  Nederland 2:  Het kinderbrein met Jelle Jolles

Jelle Jolles is te zien in de televisieserie Breingeheim van Omroep Max. In april en mei presenteert Charles Groenhuijsen de zesdelige serie over de ontwikkeling van het menselijk brein vanaf het prille tot en met het rijpe brein. Jolles gaat in het op kinderbrein en talentontwikkeling. Op een school in Wilnis laat Jolles aan Groenhuijsen zien hoe kinderen weer kleine wetenschappers worden met leermateriaal dat hen prikkelt en verwondering oproept.

Klik hier voor meer informatie over het BREINPLEIN project uit de aflevering kinderbrein

De serie kwam tot stand met medewerking van het Nationaal Initiatief Hersenen en Cognitie (NIHC). In de laatste aflevering vertelt Peter Hagoort, initiatiefnemer van het NIHC, over het belang van hersenonderzoek.

Klik hier voor meer informatie over het Nationaal Initiatief Hersenen en Cognitie

Op www.maxbreingeheim.nl zijn alle afleveringen  te zien en kan ook het interview per wetenschapper apart worden bekeken. Carlo Schuengel van de VU-afdeling Orthopedagogiek vertelde in de afdeling babybrein van 26 april over de hechting tussen kind en ouder. Over het belang van koestering en gehechtheid voor het babybrein en hoe aanstaande ouders zich instellen op het ouderschap.

Uitzending radio 1, 19 april 2011
Een gesprek met Jelle Jolles over Levenlang leren.

Had u het na uw 25e levensjaar al helemaal gehad met de boeken en lange colleges? De 89-jarige theoloog Gerrit Deems denkt daar anders over. Vandaag verdedigt hij in Nijmegen zijn proefschrift over de priester Alfons Ariëns. Daarmee behoort Deems tot één van Nederlands oudste promovendi. Wat doet leeftijd eigenlijk met je hersenen? Is het lastig om op latere leeftijd nieuwe informatie te vergaren?

Hier kunt u het gesprek hieronder beluisteren:
[mp3player width=240 height=18 config=fmp_jw_widget_config.xml file=http://neuropsych-publishers.nl/radio1NCRVjj.mp3]

Van het boek’ Ellis en het verbreinen’ van professor Jelle Jolles is herziene en uitgebreidere versie verschenen. De eerste druk kwam uit naar aanleiding van de oratie van Jolles in september 2010. In de tweede druk zijn recente artikelen toegevoegd en krijgen ouders en leraren meer handvatten over thema’s die samengaan met talentontwikkeling. Waarom presteren meisjes en jongens op school zo anders? Mijn kind zit te gamen, terwijl hij morgen twee proefwerken heeft! Wat mag niet ontbreken in het onderwijs op de pabo’s? Jolles schrijft  vanuit een brein en leren invalshoek en neemt steeds de lerende persoon uit uitgangspunt. Ook de ambities in onderzoek worden uitgebreid omschreven.

Uit: Tijdschrift voor Remedial Teaching (april 2011), auteurs: Petra van de Ree, Alger van Hagen

Het is een boek dat meteen uitdaagt tot nadenken en je verwondert. Het probeert in prettig toegankelijke taal een brug te slaan tussen de wetenschappelijke kennis over het brein en de consequenties voor de (onderwijs)praktijk. De auteur schrijft op zeer inspirerende wijze over talentontwikkeling en het stimuleren van de natuurlijke nieuwsgierigheid. Over de maakbaarheid van het brein en de consequenties voor het (leren) leren…… Ons advies is: aanschaffen, intensief lezen en er met elkaar in het team over van gedachten wisselen. Met als resultaat verfijning van de beïnvloeding. Stap in de wonderlijke wereld van Ellis en laat je verbreinen!

Recensies over de eerste druk (tweede druk is een herziene en uitgebreidere versie):

Uit: Schoolbestuur: het blad van het katholiek onderwijs (december 2010), Nico Dullemans

“Jelle Jolles is een auteur die op een toegankelijke manier schrijft over brein en onderwijs. Een breinonderzoeker die onderwijsmensen tips geeft voor hun praktijk.”

Uit : VU Magazine (december 2010), auteur: Anita Mussche

“Dit is kennis waar ze iets aan hebben, voorzien van een duidelijke boodschap: stimuleer en begeleid uw adolescente kind of leerling, en geniet ervan.”

Kijk hier voor meer informatie over ‘Ellis en het verbreinen’

Hoe moet het verder met de jongens in Nederland? Jongens blijven vaker zitten dan meisjes, halen lagere cijfers en gaan vaker zonder diploma van school. Buitenhof TV wijdde een special aan de gevolgen van recent hersen- en neuropsychologisch onderzoek op de opvoeding en onderwijs aan pubers en adolescenten. Ik heb betoogd dat er in een te vroeg stadium keuzes worden gevraagd van jongeren die nog niet aan die keuzes toe zijn. Dit geldt voor zowel jongens als meisjes. Mijn stelling: “Een langzaam groeiende boom kan uiteindelijk de hoogste worden”. Lees verder of Bekijk video.

(meer…)

Op 11 februari is via het internet het opvoeddebat van start gegaan. Op de website is de stelling geponeerd ‘Pubers hebben tot hun 25e steun en sturing nodig’. Tussen dat moment en 1 maart hebben meer dan 3700 bezoekers hun stem uitgebracht. Ongeveer tweederde van de stemmers is het eens met de stelling.

(meer…)