Artikelen van oktober 2014

Verwondering, spelen en denken ontwikkelen het kinderbrein

Schermafbeelding 2014-10-31 om 11.30.58Gisteravond (30 oktober 2014) hield ik een presentatie voor ouders van basisschool kinderen en hun leerkrachten. Het was op uitnodiging van de Willem Alexanderschool in Bergen (NH); wij werken intensief samen met die school. Ik vind het bijzonder om te ervaren dat er een directe, een horizontale, uitwisseling kan bestaan tussen een kennisinstelling en de praktijk van het onderwijs. Op de WA-school staat momenteel ons onderwijs-innovatieprogramma ‘BrainLab’. Dat is een set van opstellingen, puzzels, opdrachten die kinderen stimuleert in het nadenken, in het bouwen en in het vinden van een oplossing voor een probleem ‘hoe zal ik dit aanpakken’. Bovenal stimuleert het nieuwsgierigheid en verwondering. Ik ben ervan overtuigd dat die centraal staat in de ontwikkeling>> Lees het hele artikel

Een brugklasser met plezier in lezen haalt hogere schoolcijfers, ook al leest hij niet in zijn vrije tijd

Schermafbeelding 2014-10-29 om 21.08.58(Suzanne Mol en Jelle Jolles). Lezen is belangrijk, maar het plezier dat de leerling heeft in lezen is dat ook! Het kan best zijn dat een kind best wel lol heeft in een boek of stripverhaal maar er om allerlei redenen niet aan toekomt om het te lezen. Er bestaat niet veel onderzoek naar leesplezier van middelbare scholieren die niet lezen in hun vrije tijd. Dat is jammer omdat inzicht daarin ons kan helpen om betere lees-interventies te ontwikkelen. Daarom hebben wij kort geleden een groot onderzoek gedaan naar leesplezier. Ons onderzoek is uitgevoerd bij ruim 1000 brugklassers en is gepubliceerd in het tijdschrift Frontiers in Educational Psychology. Download een pdf van de publicatie: FrontiersReading

>> Lees het hele artikel

Sekseverschillen in rekenvaardigheden; feit of fictie

Schermafbeelding 2014-10-25 om 15.30.33Zijn er nou wel of geen sekseverschillen in rekenvaardigheden? En zijn jongens ‘gewoon’ beter in wiskunde, of zijn het psychologische of sociale factoren die zorgen dat jongens en meisjes – gemiddeld – verschillen in prestatie. Voor Volgens Bartjens bogen Rosa Martens, Petra Hurks en Jelle Jolles zich over deze vraag. Eerder onderzoek suggeert dat sekseverschillen in basale rekenvaardigheden (optellen, aftrekken, vermenigvuldigingen en delen) bestaan. Zo heeft de grootschalige Trends in Mathematics
and Science Study (TIMSS) in 2011 aangetoond dat Nederlandse meisjes op de basisschool systematisch lager scoren op rekentoetsen dan Nederlandse jongens. Het bestaan van dergelijke sekseverschillen kan belangrijke consequenties hebben voor de onderwijspraktijk. Toch blijft de grote vraag of jongens en meisjes wel echt verschillen in hun biologisch bepaalde potenties, dan wel dat rekenvaardigheden ook erg samenhangen met psychologische en sociale factoren. Wij hebben dat onderzocht, en dr Rosa Martens is op dat onderzoek gepromoveerd. In het tijdschrift ‘Volgens Bartjens’ hebben we de belangrijkste bevindingen samengevat en geven we aanbevelingen voor de onderwijspraktijk. Het artikel kunt u hier downloaden:  Martens-Bartjens

Geïnteresseerd in een korte samenvatting van de hoofdbevindingen?>> Lees het hele artikel

Onderpresterende brugklasser zit slechter in het vel: vooral bij meisjes zorgelijk

Schermafbeelding 2014-10-10 om 19.01.16Onderpresterende leerlingen zitten minder goed in hun vel dan leerlingen die presteren naar vermogen. En onderpresterende meisjes zitten veel minder goed in hun vel dan onderpresterende jongens. Dit blijkt uit ons onderzoek onder ongeveer 2.200 brugklasleerlingen dat deze week is gepubliceerd in het tijdschrift Van-12-tot-18 (klik voor een pdf).

De uitkomsten van ons onderzoek zijn belangrijk; zoals verwacht zijn het vooral jongens die onderpresteren, maar verrassend was het toch relatief grote aantal meisjes in deze groep. Onderpresterende meisjes worden sneller over het hoofd gezien en daarom sluit de ondersteuning die deze meisjes krijgen niet goed aan bij hun behoeften. Verschillen tussen jongens en meisjes in welbevinden vragen daarom om interventies-op-maat. Om de schoolprestaties te verbeteren moeten mentoren en leerkrachten natuurlijk hun aandacht richten op het welbevinden van onderpresterende jongens. Die zijn immers een bron van zorgen voor onderwijs, ouders en overheid. Tegelijkertijd mogen zij de onderpresterende meisjes zeker niet over het hoofd zien. Juist deze meisjes, wier welbevinden zorgen baart, hebben behoefte aan emotionele steun en sturing.

Rosa Martens en Jelle Jolles (2014). Prestaties van onderpresterende brugklasleerlingen verbeteren? Focus op het welbevinden van jongens én meisjes. VanTwaalftotAchttien, oktober 2014, pp 17-20. (pdf)

>> Lees het hele artikel

De belangrijkste taak van het onderwijs is …

Minister Asscher hield kort geleden een toespraak over de gevolgen van de robotisering van de samenleving. Hij noemde in dit verband ook het onderwijs. “Niet alleen schoonmakers en vakkenvullers kunnen binnenkort worden vervangen door robots maar ook vertalers. Ook leraren kunnen goeddeels plaatsmaken voor robots denkt Asscher”. Dit citaat komt uit de column van Aleid Truijens in de Volkskrant van 4 oktober. Haar stuk is sterk geformuleerd en eindigt met een verzuchting die ik in zijn geheel hier opneem.

Schermafbeelding 2014-10-06 om 20.03.56‘Natuurlijk moet het onderwijs zich aanpassen aan de praktijk. Het heeft geen zin om mensen op te leiden voor verdwenen beroepen, maar het heeft altijd zin hun goed te leren lezen, schrijven en rekenen, anders wordt het niks met dat conceptdenken en complexe communiceren. Welke veranderingen zinvol zijn, daarnaar moet betrouwbaar onderzoek worden gedaan.

Ik vind het onthutsend dat onderwijs voor Asscher niets anders is dan het klaarstomen van werknemers. De belangrijkste taak van onderwijs, in deze en alle volgende eeuwen, is kinderen te leren nadenken over de wereld waarin ze leven. Over feiten en mythen, goed en kwaad, schoonheid en liefde. Zodat ze zich staande houden in een wereld vol oplichters, moraalpredikers en wensdenkers. En zelf geen robots worden” (Aleid Truijens. Onthutsend: onderwijs volgens Asscher. Volkskrant 4 oktober 2014).

De belangrijkste taak van onderwijs, in deze en alle volgende eeuwen, is dus om kinderen zich naar hun talenten te laten ontwikkelen. Alleen een jong-volwassene die zich volledig heeft kunnen ontplooien heeft de cognitieve en sociale vaardigheden, de motivatie, de nieuwsgierigheid, het denkvermogen en de onderneminszin om zich optimaal een positie te kunnen verwerven in onze snel veranderende samenleving. En de leraar blijft daarvan de motor.